‘Die verschillen en gelijkenissen zijn een boeiend uitgangspunt om telkens opnieuw op zoek te gaan naar de match tussen beiden.’

Gio De Weerd (directeur Academie voor Schone Kunsten Lier)


DEELTIJDS KUNSTONDERWIJS
AMATEURKUNSTEN
Afkorting
DKO
Afkorting
AK
Synoniemen
de academie(s)
Synoniemen
Kunst(beoefening) in de vrije tijd, vrijetijdskunst, creatieve hobby, …
Beleidsdomein
Vlaamse bevoegdheid – Onderwijs
Beleidsdomein
Vlaamse bevoegdheid – Cultuur
Bevoegde minister
Hilde Crevits (2014-2019)
Bevoegde minister
Sven Gatz (2014-2019)
Decreet
Decreet betreffende het deeltijds kunstonderwijs, 9 maart 2018
Decreet
Decreet betreffende de amateurkunsten, 22 december 2000 – laatst gewijzigd in juni 2018

‘Kunstonderwijs is een extra troef voor de persoonlijke en sociale ontwikkeling. Het verrijkt de persoonlijkheid en verbreedt de blik, een belangrijke vaardigheid in een snel veranderende en diverse samenleving.’

Hilde Crevits, Minister van Onderwijs


Doel DKO decreet

  • Het deeltijds kunstonderwijs ontwikkelt de artistieke aanleg en competenties van de leerlingen
  • door kunst te beoefenen, te maken, te beleven en te beschouwen
  • zodat ze kunnen uitstromen naar kunstbeoefening of -beleving in de vrije tijd of de arbeidsmarkt
  • of doorstromen naar het hoger kunstonderwijs.

Doel AK decreet

  • Amateurkunstenaars stimuleren, adviseren, informeren, begeleiden, met oog voor vernieuwing, verjonging en verbreding
  • Werken vanuit een sociale, educatieve en artistieke component
  • Kunstbeoefening en -beleving ondersteunen


Doelgroep DKO

  • Jongeren (vanaf 6 jaar) en volwassenen
  • Individueel aangepast curriculum voor specifieke onderwijsbehoeften
  • Instap zonder voorafgaande kennis, gericht op certificaat

Doelgroep AK

  • Alle leeftijden en achtergronden
  • Ongeacht opleidings/kwaliteitsniveau (beginners tot semi-pro)
  • Voorbij de vooroordelen… amateurkunsten in een notedop


Opleidingstraject DKO

  • Naschools / onderwijs in de vrije tijd
  • Formeel onderwijs, langdurig intensief traject (aanwezigheid vereist)
  • Academie met directeur en lerarenkorps
  • 4 domeinen: beeldende en audiovisuele kunsten, muziek, woordkunst-drama, dans
  • Graden / leerjaren / vakken
  • Per schooljaar 40 lesweken
  • Volledige opleidingsduur = 10 of meer jaar in langlopende studierichtingen, 2 of 3 jaar in kortlopende studierichtingen
  • Inschrijvingsgeld 65 euro voor jongeren, 307 euro per volwassene
  • Instappen: geen artistieke voorkennis vereist
  • Instroom: opleiding starten, op basis van leeftijd of competenties

Opleidingstraject AK

  • In de vrije tijd; op vrijwillige basis
  • Informele context: van kortlopende trajecten tot jarenlang vrijwillige inzet
  • Op individuele basis of in groep/verenigingsverband (= zelfsturend = eigen bestuur)
  • 9 ‘steunpunten’ voor 9 disciplines
  • Leren door participatie en interactie
  • Het individu kiest zelf zijn traject en duur. Bestaat uit 1 of meerdere componenten: zelfstudie (digitale context), peer to peer learning, cursus / vorming bij Vormingsplus, Wisper, kunsteducatieve organisaties, … coaching of workshops via amateurkunstenorganisatie, …
  • Al dan niet gecombineerd met opleiding aan de academie!

Diploma DKO

  • Per graad kunnen leerlingen een bewijs van competenties behalen.
  • In een aantal gevallen is dat nodig om naar de volgende graad te gaan.
  • Op het einde van een langlopende studierichting behalen de leerlingen een beroepskwalificatie.

Diploma AK

Niet van toepassing


Kunsteducatie DKO

  • Van de leerling wordt een langdurig engagement verwacht (opleiding per schooljaar)
  • Individuele groei
  • Ontwikkelen van 6 kerncompetenties *
  • Continue aftoetsing van het competentiepeil op maat van elke leerling > bijwerken/herijken van het leertraject
  • Strenge kwaliteitsbewaking; leerkrachten volgenden meestal zelf hoger kunstonderwijs
  • Streefdoel: verwerven van artistieke competenties > beoordeling > behalen van een leerbewijs

Kunsteducatie AK

  • Naast toonmomenten, creatie- en (intense) repetitiemomenten
    Gemiddeld tot 7,6 u/week
  • Persoonlijke ontwikkeling + gemeenschapsvorming staan centraal
  • Vereniging / groep bepaalt zelf mate van artistieke klemtonen vs gemeenschapsvormend aspect; belang va de context: samen een productie opzetten, groepstentoonstelling opbouwen, samen musiceren, …
  • (Artistiek) leidinggevende (al dan niet met diploma) bepaalt het tempo


Structuur DKO

  • De Vlaamse overheid subsidieert 168 academies in Vlaanderen & Brussels Hoofdstedelijk Gewest: 65 voor beeldende en audiovisuele kunsten, 82 voor muziek, woordkunst-drama (en dans) en 21 kunstacademies met alle disciplinedomeinen.
  • Erkenningsvoorwaarden academie: leerlingen toeleiden naar de eindtermen, via langdurig & consistent leertraject de basiscompetenties en beroepskwalificatie laten verwerven, begeleiding op individuele basis, door professioneel geschoolde leerkrachten.
  • OVSG / GO! / Katholiek Onderwijs Vlaanderen zijn onderwijskoepels die academies ondersteunen bij het organiseren van hun onderwijs en de belangen van academies vertolken naar de overheid.
  • ACOD, COC, VSOA zijn de vakorganisaties die de belangen van personeelsleden vertolken naar de overheid.
  • VerDi (directeurenvereniging academies MWD) & Codibel (directeurenvereniging academies BAK) zijn overlegorganen die voor directeurs de belangen van academies vertolken naar overheid toe.
  • LeveDKO: vereniging van en voor leerkrachten uit het DKO &
    De Spreekkamer: vereniging die woordleerkrachten

Structuur AK

  • De Vlaamse overheid subsidieert 9 amateurkunstenorganisaties. Hun werking covert heel Vlaanderen en Brussel.
  • 1 AK-organisatie per discipline: BREEDBEELD, Creatief Schrijven, Danspunt, KUNSTWERKT, Koor&Stem, Muziekmozaïek, OPENDOEK, Poppunt en Vlamo.
  • Samen ondersteunen ze 10.000 groepen en een veelvoud aan individuele kunstenaars.
  • vzw Forum voor Amateurkunsten fungeert (tot eind 2018) als overkoepelende organisatie (steunpunt en belangenbehartiger)
    Daarna vind je aanspreekpunten in het steunpunt bovenlokaal cultuurwerk en De Federatie.
  • Gemeentebesturen spelen eveneens een cruciale rol in het ondersteunen van hun lokale groepen en kunstenaars.

‘De verdienste van de amateurkunsten is het creëren van sociaal weefsel, gemeenschapsvorming waarbij groepsgebeuren, de vaak diverse groepssamenstelling en het actief  engagement  kenmerkend  zijn.  Amateurkunsten  scheppen  een  lerende  omgeving,  en zijn een natuurlijke voedingsbodem voor het verwerven van kennis, vaardigheden en competenties’

(cfr. visienota DNA van de amateurkunsten)


Cijfers & weetjes DKO

  • Jaarlijks zo’n 181.000 inschrijvingen (3/4de jonger dan 18 jaar)
  • Circa 5.200 leerkrachten
  • Piano en gitaar, schilderkunst- en tekenkunst zijn zeer populair
  • Merendeel leerlingen (65%) is vrouwelijk
  • Vlaanderen investeert jaarlijks 241 miljoen euro in DKO

Cijfers & weetjes AK

  • Vlaanderen telt 2 miljoen kunstbeoefenaars
  • Waarvan een groot deel beroep doet op de dienstverlening van de amateurkunstenorganisaties
  • Circa 90 beroepskrachten staan hiervoor in
  • Fotografie en instrument bespelen zijn het populairst
  • Quasi evenveel mannen (49%) als vrouwen (51%) actief
  • Vlaanderen investeert jaarlijks zo’n 7 milj euro in de ondersteunende amateurkunstenorganisaties

Zichtbaarheid voor grote publiek DKO

  • Dag van de Academies in februari

Zichtbaarheid voor grote publiek AK


DKO troeven

  • Technisch en artistiek opleiden / verdiepen via stappenplan
  • Visie op kunst en cultuur ontwikkelen
  • Kwaliteit is handelsmerk

AK troeven

  • Artistieke naast gemeenschapsvormende
  • Lage participatiedrempel
  • Breed publieksbereik


Lokale verankering DKO

  • 268  gemeenten (= 87%) hebben een vestigingsplaats van een academie
  • Hoofdvestigingsplaatsen in het centrum van steden en grotere gemeenten; kleinere vestigingsplaatsen in de wijken en in omliggende gemeenten
  • 149 academies worden bestuurd door steden en gemeenten. Heel wat steden en gemeenten investeren, naast de Vlaamse overheid, zelf in het deeltijds kunstonderwijs.
  • 15 academies worden bestuurd door het GO!
  • 4 academies behoren tot het katholiek onderwijs

Lokale verankering AK

  • Elke gemeente telt 10-tallen amateurkunstenverenigingen
  • Merendeel ervan aangesloten bij de cultuurraad
  • Hierdoor ontvangen ze jaarlijks werkingssubsidie
  • Krijgen ook ondersteuning vanuit de lokale cultuurdiensten, cultuur/gemeenschapscentra, jeugdwerking, …


Onthou

Elke academie beschikt over behoorlijk wat lokale autonomie. Dit komt tot uiting in het eigen artistiek pedagogisch project, het opleidingsaanbod, de samenstelling van de lessenroosters, de leerlingenevaluatie.

Onthou

Amateurkunsten zijn divers. De (lokale) kwaliteit varieert enorm: van beginner tot quasi professioneel.

Wat de (Vlaamse) amateurkunstenorganisaties zelf initiëren of organiseren is quality proof.



‘Winnen we uiteindelijk niet allemaal bij een model waarbij er een opeenvolging of parallel circuit is van leer- en experimenteermogelijkheden? Alleen zo kan de artistieke creatieveling bewust schakelen op eigen tempo en volgens eigen interesse.’

(LKCA Nederland)


KERNCOMPETENTIES AMATEURKUNSTEN

  • Individuele gedrevenheid tonen: de leerling vertrouwt op eigen expressiemogelijkheden en wil zijn creatieve resultaten tonen
  • Creëren en (drang tot) innoveren: de leerling komt actief en uit zichzelf met artistieke vormgevingen, benaderingen en inzichten
  • Vakdeskundigheid inzetten: de leerling zet verworven kunstvormspecifieke kwaliteiten in bij het gebruik van een artistieke uitdrukkingsvorm
  • Onderzoeken: de leerling analyseert, reflecteert en communiceert over proces en product
  • Relaties bouwen en samenwerken: de leerling kan eigen talent en deskundigheid ten dienste stellen van het gemeenschappelijk artistiek doel of project;
  • Presenteren: de leerling toont proces en/of product aan een publiek.